Yazı Detayı
14 Mayıs 2019 - Salı 09:32
 
BİR ZAMANLAR PULATHANE
Mehmet Salih KÖSE
mskose@gmail.com
 
 

 

BİR ZAMANLAR PULATHANE

Zaman çok şeyi aşındırıyor. Değişim, yenileşme hızlı yaşanılıyor. İnsanımız artık dünsüz yaşıyor. Ama bazı bilge kişiler de “dünü olmayanın, yarını da karanlıktır” diye söylüyor.

Biz gelin bu hafta biraz dünden bahsedelim. Belki bilmeyen gençlerimize ışık oluruz. Merak edenler daha geniş araştırma ile düne doğru giderler.

Mesela bu kentte “kendir” yetiştirildiğini kaç genç bilir. Fakirlik vardı. İnsanlar fanila, atlet alamazlardı. Bahçelere kendir ekerlerdi. Sonra kendiri biçer taş üzerine serer ağartırlardı. İyice kuruduktan sonra iğle işlerler ve iplik haline getirirler, yer tezgâhlarında dokurlar, sonra kendilerine içlik, iç donu, gömlek dikerlerdi.

Kıl çorabı vardı. Yazın yün, kışın kıl çorabı giyilirdi. Kıl keçi yününden, çorap koyun yününden yapılırdı. Kırkılan keçi ve koyun yünü dere kenarlarında iyice yıkanır, kurutulur, tiftiklenir, sonra yün tarağından geçirilir, sonra kermanla ip haline getirilir, ağaçtan yapılmış beş iğne ile dokunur ve çorap yapılırdı. Zaman zaman bu ipler boyanır ve renkli çorap yapılırdı.

Kızların en önemli çeyizi çorap, peştemal, fistan ve çarşaftı. Kaynana ve kaynata çorabı ayrı ayrı dokunurdu. Geline bahşiş getirene gelin genelde bir çorap verirdi. Çorap motifleri ve örülmesi köy köy değişirdi.

Eskiden sepet yapımı gelir getirirdi. Genelde tütün sepeti, yallık sepeti, el sepeti yapılırdı. Sepet yapan köyler daha çok yüksek köylerde olur ve o köyün adıyla isim alırdı: Zagara Sepeti, Çal Sepeti, Vayton Sepeti gibi.

Bir de gezgin “gufa”cılar vardı. Sırtlarında fındık çubukları veya karayemiş çubuğu, kızılcık çubuğu köy köy dolaşırlardı. “Gufacı geldi” diye bağırırlardı. Bazıları eski gufalara kuşak geçirir, yayıkların bozulan kuşaklarını tamir ederdi.

Aynı şekilde kalbur yapan insanlar da mevcuttu. Kalbur örerlerdi. Deli Şakir deli olmasına karşın iyi bir kalbur örücüsüydü.

Eski evler taştan ve tahtadan yapılırdı. Evlerde aşhana denilen geniş bir ocak olurdu. Ev bunun üzerine kurulurdu. Önünde geniş bir taş kemer bulunurdu. Evleri genelde yörede tanınan ustalar yaparlardı. Plan yoktu. Usta kendi kafasına göre bir plan tutturur ve inşa ederdi. Bu nedenle eski evler bir birine benzerler. Genelde evler iki katlı olurdu. Alt katında hayvanlar bulunur üst katta insanlar yaşardı. Evin içinden “panti” denilen bir kapak açılır ve merdivenle ahıra inilir ve hayvanlar sağılırdı. Çok eskilerden yüksek köylerde evlerde çivi kullanılmazdı. Tahtalar geçmeli olarak üst üste konurdu. Daha çok ormanı çok olan köylerde böyle ahşap evler yapılırdı.

Eskiden serendenler vardı. Erzakları saklamak için. Serender, serin yer anlamına gelirdi. Serinder sonradan serendere dönüşmüştür. Genelde kestane ağacından yapılırdı. Dört veya altı direk üzerine her tarafından rüzgârın geçeceği şekilde yapılırdı.

Su değirmenleri çok önemliydi. Dere kenarlarına kurulurdu. Değirmenin dışı taş, iç aksamı tahtadandı. Çeşitli söylentiler vardır değirmen üzerine. Değirmende dışarışerli var korkusu yanında. Değirmene götürülen tahıl biri tarafından çalınmışsa o değirmen bir daha asla çalışmazmış. Değirmene tahıl götüren kişi iyi kalpliyse değirmen tahılını iyi ve çabuk öğütürmüş.

Eskiden ticaret Ermeni ve Rumların elindeymiş. Türkler ve Müslümanlar tarımla ve hayvancılıkla uğraşırlarmış. İslamiyet faizi ve fahiş fiyatla mal satmayı yasaklamış. Bu durum azınlıklar için bir avantaj olmuş. Hıristiyanlar Türklerin ticaretle uğraşmalarından rahatsızlık duyarlarmış. Lonca ve Ahilik sistemi ile ticarette Türkler biraz yol almışlar ama Tanzimat'tan bir yıl önce yapılan Türk İngiliz Antlaşması Türk sanayisinin gelişmesine büyük bir darbe vurmuş. Rus İşgali sırasında bu topraklara yerleştirilen Ermeniler önce fakir olmalarına karşın daha sonra çok zengin olmuşlar. Bu kentte subasar tabir edilen tüm araziler Ermeni ve Rumların eline geçmiştir. Subasar sulak arazi, suyun aktığı yer anlamına gelmektedir. Rumlar ve Ermeniler Türkler arasında “Ticaret yapmak günahtır” propagandasını yapmışlardır. Köylüleri borçlandırarak değerli arazileri ellerinden almışlardır. Hatta şöyle bir olay anlatır yörede:

Türkler çarşıya sokulmuyormuş. Odun getirip satıyorlarmış. Çarşının da ağası varmış. Bir gün böyle bir ağa Türkün getirdiği odunları pazarlık usulü satın almış. Çok fakir Türk'e bir at yükü odun karşısında beş kuruş veren Ermeni'ye, diğer Ermeni çok para verdin. Bu odun ancak üç kuruş eder demiş. Bunun üzerine odunu alan Ermeni diğer komşusuna şöyle demiş: “Bırak komşu üç kuruşu beş kuruşluk odunu ona alalım ki Türkler ve Müslümanlar bu işten vazgeçerek adam olmasınlar.”

Rumlar ve Ermeniler bu yörede Ruslardan da destek görerek ticaret ve tefecilik yaparlardı. Çoğu köyde Ermeni olmamasına karşın buradaki bazı arazilerin Ermeni ve Rumların üzerinde görülmesi muhacirliğe çıkan kimselerin mal varlıklarına el koymaları ve kayıtlarını üzerlerine geçirmeleridir. Ayrıca mal sahibi olmayan ve muhacir çıkamayan halkın namusuna ve malına el uzatmış Ermeni çeteleri vardı. Bu konu çok uzun ve acıdır.

İsterseniz bu yazımızı burada keselim. Daha sonra farklı bir şekilde farklı konuları ele alırız. Şu soruyu da sorabilirsiniz. Neden bu yazı? Sadece duyumlarıma göre Karadeniz'de Pontusçuluk faaliyetleri yeşertiliyor diye. Merakım şu: Eskiden var olan Hrisantos, Konstantinidis, Albay Kathoniotis, Thedidisler’in yerini kimler aldı? Baksanıza horona, kemençe'ye sahip çıkıyorlar.

Bir sözüm de yerli iş sahiplerine. Ticarethanelerine ve iş yerlerine başka isimler kullanmakla ne yapmak istiyorlar? Bölgede istismar dil ve kültür üzerinden yapılmaktadır. Yörede Rumca Ermenice veya başka diller canlandırılmak suretiyle bilhassa gençler kendi öz dillerinden ve kültürlerinden koparılmak istenilmektedir. Bunun için geçmişimiz çok iyi bilmeye mecburuz. Akdeniz’de oynan oyunların devam galiba Karadeniz'de oynanacak. İnşallah olmaz ve ben yanılırım.

 
Etiketler: BİR, ZAMANLAR, PULATHANE,
Yorumlar
Diğer Yazılar
İSTERDİM Kİ...
OLUMLU DÜŞÜNMEK
BİR SİTEM MEKTUBU
DÜNYA NEREYE GİDİYOR?
BİR İNSAN PORTRESİ
BAYRAM SABAHI DÜŞÜNCELERİ
NEREYE GİTTİ MASUMLUĞUMUZ?
NEDEN OLMUYOR, ANLADIM
AKÇAABAT'TA TURİZM
SİZ GEÇMİŞİ BİLMEZSENİZ
SEÇİM BİTTİ, ŞİMDİ SEVGİ ZAMANI
ÇANAKKALE, SENİ SEVEN BİRİ VAR
PAZARIN GEDİKLİSİ
YAŞAR ERBAŞARAN
ÇAMUR AT, İZİ KALSIN.
ÇORBAYI KARIŞTIRANLAR, ÇORBAYI KAŞIKLAMIYOR
İYİ YILLAR
BİR MASALIMIZ VAR
DİKKAT... DİKKAT... DİKKAT...
HEP AYNI SÖZLER, AYNI SORUN-2
ŞEHİRLER BÜYÜRKEN
ÇOCUKLUK ZAMANLARI
KÖYLÜ MEHMET
BİR BAYRAM SONRASI YAŞANMIŞLIKLAR
YİTİK BAYRAMLAR
ANONİM KENTLİLİK
ÜZÜM
KAYBOLAN YILLAR
AKÇAKALE
GEÇMİŞİ UNUTMAK YOK
ALADURBİYE (ALATURBİ)
BİR SEÇİM SONRASI DÜŞÜNCELERİ
İKİ BAŞARILI İNSAN
GELDİ GİDİYOR, YAKINDA BAYRAM VAR
HATIRLATMA
YÖREMİZDEN BAZI İLGİNÇ İNANÇLAR
SÖĞÜTLÜ'NÜN ÇOK DERDİ VAR
DÜŞÜNDÜKÇE
NASIL BİR KENT, NASIL BİR İLÇE?
KENTİMİN GEÇMİŞİNDEN, KIYISINDAN, KÖŞESİNDEN
BU SEVDA YAŞATILMALI
YILDIZLAR YANAR SÖNER
ARADIĞIN BUNLAR ARASINDA MI?
İ S T E M İ Y O R U M , İ S T E M İ Y O R U Z
BİR ZAMANLAR BU ŞEHİRDE BİZ DE ÇOCUKTUK
SİZ NERELERDEYDİNİZ BEYLER?..
KAR KUYULARI
SALI PAZARI’NDA ÜŞÜYEN KADINLAR
HÜZÜNLÜ YILLARDI MUHACİRLİK
BİR AKŞAMÜSTÜ DÜŞÜNCELERİ
FATİH STADYUMU NEYE KARŞILIK TOKİ’YE VERİLDİ?
ÖZLÜYORUM VE SENİ ESKİ HALİNLE DAHA ÇOK SEVİYORUM
PEŞTAMAL
BİR ZAMANLAR AKÇAABAT
LÜKMEN
TEKLİF VAR, ISRAR YOK
KAYBETTİKÇE KAYBEDİYORUZ
BİR ŞEHRİ DEĞİŞTİRMEK, BİR ŞEHRİ YOK ETMEK
GÖZLERİM HEP MAZİYE KAYIYOR
KARIŞIK DUYGULAR İÇİNDE KENTİMDE UYKUYA DALDIM
HAÇKALI HOCA BABA KİMDİR?
DUYANLARA, DUYMAYANLARA VEYA DUYMAK İSTEMEYENLERE
AKÇAABAT LİSESİ’NİN KURULUŞU VE İLK MEZUNLARI
BU KENTİN MUHTEŞEM FUTBOLCULARI VE FUTBOL DOLU YILLARI
HEP AYNI ŞEYLER, HEP AYNI SÖZLER
NOSTALJİ HAFTASI
KÖŞE BUCAK
NELER OLDU, NELER OLUYOR, NELER OLACAK BİZE ?..
RENKLER, ÇOCUKLAR VE OKULLAR
KÖŞE BUCAK
Öne Çıkanlar
Ulusal Gazeteler
Bu Haftaki Sayımız
Alıntı Yazarlar
Anketler
Haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
35
0
2
5
10
17
2
Galatasaray
32
0
4
5
9
18
3
Yeni Malatyaspor
32
0
4
5
9
18
4
Trabzonspor
29
0
4
5
8
17
5
Kasımpaşa
29
0
6
2
9
17
6
Beşiktaş
29
0
5
5
8
18
7
Atiker Konyaspor
28
0
4
7
7
18
8
Antalyaspor
28
0
6
4
8
18
9
Sivasspor
24
0
5
6
6
17
10
Göztepe
22
0
10
1
7
18
11
Bursaspor
21
0
4
9
4
17
12
Kayserispor
20
0
8
5
5
18
13
MKE Ankaragücü
20
0
10
2
6
18
14
Alanyaspor
18
0
9
3
5
17
15
Akhisarspor
17
0
9
5
4
18
16
BB Erzurumspor
16
0
8
7
3
18
17
Fenerbahçe
16
0
7
7
3
17
18
Çaykur Rizespor
12
0
7
9
1
17
Arşiv
Haber Yazılımı